Relacje w rodzeństwie jako wczesna „szkoła życia”

Drogi Dorosły (Rodzicu, Opiekunie, Nauczycielu…)

Postanowiliśmy napisać do Ciebie my – zespół specjalistów pracujących z nastolatkami (psycholodzy, pedagodzy, psychoterapeuci). Przygotowaliśmy cykl artykułów o tym, co się dzieje, że tak trudno nam znaleźć wspólny język z dorastającym dzieckiem. Tydzień temu mogłeś przeczytać o tabu w relacjach rodzinnych, dziś o tym jak mądrze wspierać relacje między rodzeństwem.

Wśród wszystkich relacji jakie nawiązujemy w ciągu całego życia jednymi z pierwszych i najdłuższych są relacje z rodziną. Wiele się mówi o tym, że rodzina to podstawowa „baza” młodego człowieka, która ma niezaprzeczalny wpływ na jednostkę. Więzi rodzinne pomagają budować tożsamość, dają oparcie do eksploracji otoczenia oraz uczą nawiązywania relacji z innymi.

Powszechnie dużą uwagę poświęca się relacji rodzica z dzieckiem aspekt rodzeństwa, jako potencjalnego czynnika chroniącego przed zachowaniami ryzykownymi, jest często pomijany. W przeciwieństwie do hierarchicznych relacji między rodzicem a dzieckiem, rodzeństwo oferuje odmienny, jednak równie ważny, rodzaj bliskości. To intensywny trening w zakresie budowania i utrzymywania więzi, nauka niezbędnych umiejętności społecznych (m.in. rozwiązywania konfliktów, osiągania kompromisów) oraz regulowania i adekwatnego wyrażania emocji.

Kontakty między rodzeństwem są bardzo skomplikowane, ale też elastyczne i mogą się zmieniać na skutek wielu różnych okoliczności w rodzinie np. działań rodzicielskich względem rodzeństwa, sposobów komunikacji, konfliktów czy rywalizacji między rodzeństwem. Poniższe wskazówki pomogą rodzicom wspierać budowanie bliskości między rodzeństwem.

1. Wkraczaj w konflikty tylko, gdy to konieczne. Sygnałem do interwencji może być pojawienie się agresji lub wyraźne prośby o pomoc ze strony dzieci. Możliwość samodzielnego rozwiązania konfliktu to szansa na nabycie umiejętności negocjacji, perswazji czy przyjmowania perspektywy drugiej osoby.
2. Wyznacz czas dla poszczególnych członków rodziny. Dotyczy to zarówno czasu dla każdego dziecka z osobna jak i czasu wyłącznie dla rodzeństwa. Organizowanie aktywności i zaangażowanie w zadania przeznaczone dla dzieci buduje poczucie solidarności i lojalności względem siebie wzajemnie.
3. Traktuj dzieci sprawiedliwie, a nie równo. Ze względu na wiek i umiejętności przywileje i obowiązki powinny być zindywidualizowane dla każdego dziecka. W ten sposób unikniesz faworyzowania dzieci i poczucia niesprawiedliwości.
4. Unikaj porównań. Każde dziecko jest inne. Ma inne możliwości i zdolności. Porównywanie do siebie dzieci prowadzi tylko negatywnych uczuć.
5. Doceniaj relacje. Chwalenie każdych interakcji zakończonych sukcesem tj. osiągnięcie kompromisu, podjęcie wspólnej aktywności będzie wzmacniało pozytywne relacje w rodzeństwie.

Za tydzień zamykamy rok 2022… ale w jeszcze kolejnym tygodniu wracamy z nowym tekstem. Będzie dotyczył granic i tzw. „strefie komfortu”.